Wat zijn struikelstenen?

Struikelstenen is de Nederlandse vertaling van het Duitse woord Stolpersteine.

Het zijn kleine betonnen stenen van 10 x 10 centimeter, aan de bovenkant bedekt met een dun messing plaatje. In dit plaatje zijn de gegevens geprint van het slachtoffer zoals naam, geboortejaar, datum van wegvoering, datum van overlijden, de naam van het concentratiekamp waarin het slachtoffer is vermoord.

Met bovenin de toevoeging: ‘Hier woonde……’

De struikelsteen voor Helena Seijffers gelegd in Uden (maart 2019)

[foto Stichting Struikelstenen Meierijstad]

De stenen liggen vlak in de straat, gelijk met de andere bestrating, maar vallen op door hun kleur en de lichtweerkaatsing. De aandacht van de voorbijganger wordt er door getrokken en deze zal uitgenodigd worden om stil te staan en de informatie op de struikelsteen te lezen. De voorbijganger moet door de knieën en het hoofd buigen. Hij buigt op deze manier als het ware voor het slachtoffer. Het struikelen is dus niet letterlijk struikelen, het struikelen is hier symbolisch bedoeld.

De Stolpersteine zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig.

Gunter Demnig

De Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1947, Berlijn) brengt gedenktekens aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn.

Deze Stolpersteine herinneren onder andere aan Joden, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova’s getuigen en euthanasie-slachtoffers. De stenen worden niet alleen in Nederland geplaatst maar ook in Duitsland, Hongarije, Italië, Luxemburg, Noorwegen, de Oekraïne, Oostenrijk, Polen, Tsjechië, Slovenië en Israël.

Gunter Demnig noemt de Stolpersteine zijn creaties. De meeste stenen die hij maakt, legt hij zelf. Op zijn knieën. Als kind van nazi-ouders toont hij ermee zijn schaamte en doet boete.

Hoe Demnig aan de naam Stolpersteine is gekomen weet hij zelf niet meer, maar hij citeert met instemming een scholier:

 

"Man fällt nicht über die Stolpersteine, du stolperst mit dem Kopf und dem Herzen

(men valt niet over de Stolpersteine, je struikelt met je hoofd en je hart)".

Gunter Demnig legt in Uden de eerste van vier Struikelstenen (maart 2019)

[foto Stichting Struikelstenen Meierijstad]

Hij begon met het maken van deze herinneringsstenen voor Duitsland, maar al snel was er belangstelling vanuit Polen, Tsjechië, Hongarije, Noorwegen, België en ook Nederland.

In Nederland werd de eerste Struikelsteen gelegd op 29 november in de plaats Borne.

 

Momenteel is hij in heel Europa actief. Inmiddels zijn er meer dan 70.000 struikelstenen gelegd.

 

Gunter Demnig heeft hiervoor een aantal eervolle vermeldingen en onderscheidingen gekregen zoals Ambassadeur voor Democratie en Tolerantie en Ereburger van de stad Keulen (zijn huidige woonplaats).

 

Meer informatie kunt u vinden op de website van Demnig: www.stolpersteine.eu

De bus van Gunter Demnig.

[foto Stichting Struikelstenen Meierijstad]